Gamla góða afnotagjald RÚV - þjónustugjald eða skattur?

Úr niðurstöðum nýfallins dóms Héraðsdóms Reykjavíkur í máli nr. E-7946/2007, sem höfðað var af greiðanda afnotagjalda gegn RÚV (feitletrun mín):

Fyrir liggur að afnotagjöld Ríkisútvarpsins hafa verið ákveðin sem föst krónutala án tillits til notkunar hvers viðtakanda þjónustunnar enda verður slíkri mælingu vart komið við að óbreyttu. Gjaldtakan hefur þannig ekki verið framkvæmd á grundvelli raunverulegrar notkunar eða veittrar þjónustu. Hins vegar hefur gjaldtakan verið bundin við þá sem hafa tæki og aðstöðu til að veita þjónustunni viðtöku, þ.e. að móttaka dagskrá útvarps eða sjónvarps. Þá er óumdeilt að afnotagjöld hafa hvorki nægt ein og sér, né hefur þeim hingað til verið ætlað að nægja, til fjármögnunar á kostnaði við rekstur stofnunarinnar. Hafa tekjur af birtingu auglýsinga í útvarpi og sjónvarpi, kostun o.fl. komið þar til viðbótar. Þá liggur og fyrir að afnotagjöldunum er ekki ætlað neitt annað hlutverk en að standa að hluta straum af kostnaði við rekstur Ríkisútvarpsins.

Að þessu virtu er það niðurstaða dómsins að slík tengsl séu á milli skyldu til að greiða afnotagjaldið og fjárhæðar þess annars vegar og hins vegar þeirrar þjónustu, sem Ríkisútvarpið veitir hverjum gjaldanda að afnotagjöldin teljist þjónustugjöld en ekki skattar.

Að því gættu verða 12. gr. laga nr. 122/2000 og ákvæði V til bráðabirgða í lögum nr. 6/2007 taldar fullnægjandi heimildir til innheimtu útvarpsgjalds stefnda og verður ekki fallist á það með stefnanda að 2. málsliður ákvæðisins, um að ráðherra staðfesti útvarpsgjald, að fengnum tillögum útvarpsstjóra, teljist eins og hér háttar of víðtækt framsal löggjafarvalds sem brjóti í bága við stjórnarskrá. Samkvæmt þessu og þar sem ekki er á því byggt af hálfu stefnanda að hún hafi átt rétt á afslætti á útvarpsgjöldunum, sbr. 1. mgr. 12. gr. laga nr. 122/2000 um útvarpsgjald og innheimtu þess, eða að hún hafi greitt hærra gjald en aðrir gjaldendur, verður stefndi sýknaður af endurgreiðslukröfu stefnanda.

Staðgreiðsluskylda vegna strípidansara

Bæjardómur Kaupmannahafnar, dómur í sameinuðum málum BS 44C-640/2007 - 44C-644/2007.

Í málinu var deilt um hvort tilteknir dansarar í næturklúbbum væru launþegar í þeim skilningi að halda bæri eftir staðgreiðslu af launum þeirra. Umræddir dansarar tróðu upp fjórum sinnum á kvöldi. Milli atriða gátu dansararnir selt kampavín, sem þeir drukku með viðskiptavinum næturklúbbanna.

Dómstóllinn taldi að laun dansaranna væru fyrir persónulega þjónustu, sbr. 1. mgr. 43. gr. tekjuskattslaga (kildeskatteloven). Einkum var litið til þess að bæði strípidansinn og kampavínssalan væru óaðskiljanlegur hluti af grunnstarfsemi náttklúbbana, að dansararnir störfuðu innan hefðbundins skipulags náttklúbbanna í tímabilum sem töldu frá einum mánuði og upp í nokkur ár, með föstum vinnutíma og vaktaskipulagi, auk þess að launin teldust í öllum meginatriðum nettótekjur.

Dómstóllinn taldi ekki að það leiddi af stjórnsýsluframkvæmd varðandi erlenda listamenn og “sólóista” að dansararnir gætu talist sjálfstæðir atvinnurekendur, auk þess sem ekkert annað lægi fyrir sem styddi að dansararnir skyldu teljast sjálfstæðir. Þess vegna var talið að næturklúbbunum hefði með réttu verið gert að halda eftir staðgreiðslu af launum dansaranna, sbr. 1. mgr. 46. gr. tekjuskattslaganna.

Sagen vedrørte, hvorvidt nogle danserinder på natklubber var at betragte som lønmodtagere med den virkning, at der skulle indeholdes A-skat af deres vederlag eller ej. De pågældende danserinder optrådte fire gange pr. aften. Mellem deres optrædender havde danserinderne mulighed for at sælge champagne, som de drak sammen med kunderne på natklubberne.

Retten fandt, at danserindernes vederlag var ydet for personligt arbejde i tjenesteforhold, jf. kildeskattelovens § 43, stk. 1. Retten lagde navnlig vægt på, at danserindernes arbejde såvel i form af striptease-dans som champagnesalg indgik som en integreret eller central del af natklubbernes ydelser, at danserinderne således i perioder på typisk ikke under en måned til adskillige år indgik i natklubbernes ordinære struktur med faste mødetider og vagtplaner, samt at lønnen i alt væsentligt måtte betegnes som nettoindkomst.

Retten fandt heller ikke, at der som følge af administrativ praksis vedrørende udenlandske artister og solister var grundlag for at anse danserinderne for selvstændig erhvervsdrivende, ligesom der heller ikke var dokumenteret nogen fast praksis for, at danserinderne af andre grunde skulle betragtes som selvstændige. Derfor var de sagsøgende natklubber med rette pålagt at indeholde A-skat af danserindernes honorar, jf. kildeskattelovens § 46, stk. 1.

Dönsk skattyfirvöld heimila Stoðum yfirfærslu samkvæmt íslenskum reglum

Í fyrradag heimiluðu dönsk skattyfirvöld Fasteingarfélaginu Stoðum að færa hlutabréfaeign í móðurfélaginu Fasteignarfélaginu Stoðum yfir í dótturfélagið Stoðir Fasteignir.

Talið var að tilgangurinn væri ekki undanskot frá skatti eða skattsniðganga:

SKAT finder det på baggrund af sagens oplysninger sandsynliggjort, at hovedformålet med omstruktureringen ikke er skatteunddragelse eller -undgåelse. Endvidere ses de objektive betingelser samt grenkravet for grenspaltningen at være opfyldt.

Frádráttur á móti námsstyrk

Úrskurður yfirskattanefndar nr. 314/2007 – Opinber gjöld - frádráttur á móti námsstyrk

Í innsendri leiðréttingarbeiðni á skattframtali kvaðst kærandi hafa gleymt að geta um greidd skólagjöld í greinargerð sem fylgdi hefði skattframtalinu um frádrátt á móti styrk til náms, rannsóknar- eða vísindastarfa. Í úrskurði skattstjóra um málið tók hann fram að styrkir sem málið snérist um væru skattskyldir skv. 2. tölul. A-liðar 7. gr. TSKL. Með leiðréttingarbeiðni sinni hefði kærandi óskað eftir frádrætti á móti styrkjum vegna skólagjalda við Exeterháskóla. Skattstjóri taldi að kostnaður vegna náms sem lyki með prófgráðu væri persónulegur kostnaður sem kæmi ekki til frádráttar.

Yfirskattanefnd féllst á það með kæranda að henni beri frádráttur beins kostnaðar skv. 2. mgr. 30. gr. TSKL frá umræddum styrkjum, sbr. m.a. úrskurðaframkvæmd, enda hafi verið sýnt fram á fullnægjandi gögn því til sönnunar. Var því fallist á frádrátt sem nemur styrkfjárhæðinni.

---

Eftirfarandi leiðbeiningar er að finna á vef RSK:

2.6.4

Frádráttur á móti náms- rannsóknar- og vísindastyrkjum

Reitur 149: Frádráttur á móti náms-, rannsóknar- og vísindastyrkjum. Ef gerð er krafa um frádrátt vegna beins kostnaðar á móti náms-, rannsóknar- eða vísindastyrkjum, skal færa frádráttinn í þennan reit. Frádráttur þessi getur ekki orðið hærri en styrkur sem talinn er til tekna í reit 131 í kafla 2.3. Heimilt er að draga frá kostnað á móti styrknum, þó ekki vexti af skuldum, afföll, gengistöp og fyrningu eigna. Gera skal sundurliðaða grein fyrir þessum kostnaði á sérstöku yfirliti sem fylgja skal framtalinu (sérstakt undirblað á vefframtali sem opnast þegar smellt er á Færa frádrátt). Heildarkostnaður skv. yfirlitinu færist síðan í reit 149. Ekki er heimilt að draga kaupverð tækja, s.s. tölva og tölvubúnaðar, frá styrkjum. Ef um atvinnurekstur er að ræða skal gera grein fyrir tekjum og frádrætti á RSK 4.10 eða RSK 4.11 ef rekstrartekjur eru hærri en 500.000 kr.

Allir jafnir fyrir skattinum

Í þessari grein á skat.dk er því lýst hvernig Al-Capone aðferðinni er beitt, til þess að hafa hendur í hári hörðustu glæpamannanna, svokallaðra rockere.

Þinggjöld

Umboðsmaður fræðir okkur, einkum í áliti í máli 1437/1995, um hugtakið þinggjöld:

Í bréfi [fjármála]ráðuneytisins til mín, [er] tekið fram "að virðisaukaskattur hefur ekki verið talinn falla undir þinggjaldahugtakið". Í þessu bréfi skilgreinir fjármálaráðuneytið þinggjöld svo:
"Með hugtakinu þinggjöld hefur löngum verið átt við þau gjöld til ríkissjóðs sem lögð voru á og innheimt á manntalsþingum. Eftir að þau þinghöld voru aflögð hefur verið litið svo á að þau gjöld sem lögð eru á einu sinni á miðju ári séu þinggjöld. Þannig falla undir þinggjaldahugtakið tekjuskattur, eignarskattur, sérstakur eignarskattur, gjald í Framkvæmdasjóð aldraðra og tryggingagjald. Virðisaukaskattur er á hinn bóginn lagður á 6 sinnum á ári og fellur því ekki undir þinggjaldahugtakið."

Í skattalöggjöfinni virðist ekki fyrir að fara almennri skilgreiningu á hugtakinu þinggjöld, nema í 2. mgr. 35. gr. laga nr. 45/1987, um staðgreiðslu opinberra gjalda, þar sem segir svo: "Skattar er renna til ríkissjóðs nefnast þinggjöld en skattar til sveitarsjóða sveitarsjóðsgjöld." Að mínum dómi getur þessi skilgreining, sem sett er í sambandi við uppgjör staðgreiðslu við almenna álagningu og meðferð mismunar, sem þá kann að koma fram til innheimtu eða endurgreiðslu, ekki skorið úr um álitaefnið.
Í sögulegu samhengi merkir hugtakið þinggjöld þau gjöld, sem innheimt voru af innheimtumönnum ríkissjóðs á manntalsþingum og færð voru í manntalsbækur. Eins og kunnugt er, var hlutverk manntalsþinga fjölþættara, enda voru þau lengi og fram á síðustu tíma lögboðin dómþing, sbr. 2. gr. tilskipunar frá 15. ágúst 1832, viðvíkjandi rjettargangsmátanum við undirrjettina á Íslandi, í öðrum málum en þeim, sem viðvíkja illvirkja- og opinberum pólitísökum, og 3. gr. tilskipunar frá 24. apríl 1833, um afsalsbrjef og pantsetningar á Íslandi, svo og 38. gr. laga nr. 85/1936, um meðferð einkamála í héraði, er gilti þar til núgildandi réttarfarsskipan tók gildi hinn 1. júlí 1992, sbr. lög nr. 91/1991, um meðferð einkamála. Manntalsþing voru haldin árlega og var heiti þeirra dregið af manntali fyrir skattheimtu. Manntalsþingin voru víðast hvar haldin að vorinu í maí og júnímánuðum, [...].

Við lok hins forna skattkerfis á ofanverðri 19. öld voru gjöld þessi: Gjaftollur, konungsskattur (skatturinn), lögmannstollur, manntalsfiskur og tíund (konungstíund). Árið 1877 var sett ný skattalöggjöf, þar á meðal fyrstu lögin um tekjuskatt, er leysti af hólmi hið aldagamla og úr sér gengna skattkerfi. Í hinum nýju lögum var kveðið á um, að skattarnir skyldu innheimtir af sýslumönnum og bæjarfógetum á manntalsþingum ár hvert, sbr. t.d. 27. gr. laga um tekjuskatt frá 14. desember 1877. Í 42. gr. laga nr. 74, 27. júní 1921, um tekjuskatt og eignarskatt, var mælt svo fyrir, að lögreglustjórar innheimtu skatta þessa á manntalsþingum ár hvert. Hliðstætt ákvæði var síðan að finna í almennum lögum um tekjuskatt og eignarskatt, [...].

Að því er skattheimtu snertir breyttist hlutverk manntalsþinga smám saman, uns þau höfðu enga raunhæfa þýðingu í þeim efnum og það áður en þessu hlutverki þeirra var formlega rýmt út úr löggjöfinni. Til upplýsinga um innheimtu þinggjalda á manntalsþingum má geta þess, að með 7. tölul. 5. gr. laga nr. 118, 27. desember 1990, um brottfall laga og lagaákvæða, var fellt úr gildi Opið bréf um nokkrar ákvarðanir þeim til trausts, er þinggjaldi eiga að lúka frá 10. febrúar 1847. Í þessu opna bréfi var mælt svo fyrir, sbr. 1. gr., að hver sýslumaður væri skyldur til að hafa á manntalsþingum manntalsbók þá, er amtmaður hefði gert löggilda, og albúin skyldi vera gjaldamegin fyrir þing og "heimta eftir henni þinggjaldið". Í 2. gr. sagði meðal annars svo: "Svo skal og hver sá, er þinggjaldi á að lúka, hafa kvittunarbók, og sýslumaður rita þar í, hvað goldið sé á þingum og endranær, er eitthvað er greitt af þinggjaldinu, og allt sem gjalda skal eftir manntalsbókinni."

Samkvæmt því, sem hér að framan hefur verið rakið, hétu þau opinberu gjöld, sem innheimt voru af innheimtumönnum ríkissjóðs á manntalsþingum, frá fornu fari þinggjöld. Hvað féll undir þetta hugtak réðst vitaskuld af því, hvaða skattar giltu samkvæmt skattalöggjöfinni á hverjum tíma, og ljóst er, að önnur gjöld féllu síðar undir þetta hugtak, svo sem tekjuskattur og eignarskattur, en var við gildistöku opna bréfsins frá 1847, þegar hin fornu manntalsbókargjöld voru við lýði.

Ég tel, að ekki verði hjá því komist, að hafa nokkra hliðsjón af þessari forsögu við skýringu á hugtakinu þinggjöld, þar sem það kemur nú fyrir í löggjöfinni.


---
Eftir [...] breytingar á skuldajafnaðarákvæðum A- og B-liða 69. gr. [tekju- og eignarskatts]laga nr. 75/1981 [...] er hugtakinu þinggjöldum ekki lengur fyrir að fara. (álit 1538/1995)


---
Í gömlu fræðsluefni RSK segir:
Álögð gjöld (þinggjöld) eru tekjuskattur, eignarskattur, sérstakur eignarskattur, búnaðargjald, iðnaðarmálagjald, jöfnunargjald alþjónustu, tryggingagjald og gjöld því tengd.